Monday, November 4, 2019

پیشروان اندیشه ی چپ در ایران از آغاز تا برآمدن رضا شاه



پیشروان اندیشه ی چپ در ایران (از آغاز تا برآمدن رضا شاه)
رحیم اکبری 

نگاهی نو به کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹
 ۵- پیشروان اندیشه چپ در ایران
از آغاز تا برآمدن رضا شاه)
قطعاتی برای تفکر”
چپ ایران  در گذر زمان
مفهوم “چپ” از لحاظ  مضمون و شکل  و دامنه آن در ایران  تغییرات زیادی کرده است امروزه  اغلب کلمه “چپ” با مضمون “طبقاتی” و ” مارکسیستی ” مترادف شده است در حالیکه این دو در واقع یکی از “گرایشات” موجود در درون جنبش روشنفکری و  چپ  ایران محسوب می شوند که در ابتدا بصورت  گرایش ضعیف ظاهر شده و در مرحله ای در نقش یک  گرایش فکری اقلیت فعال بوده  و در دوره ای نیز هژمونی را بر عهده داشته است.
اما  پرسش اصلی  این است که چپ چیست؟ چپ طبقاتی و سوسیالیستی و کمونیستی چه زمانی وارد طیف چپ ایران گردید؟ ودر چه زمانی به گفتمان اصلی چپ ایران تبدیل گردید؟ و چه تاثیراتی در فرهنگ و ادبیات و تحلیل های سیاسی و اجتماعی سایر گرایشات چپ و غیر چپ ایران باقی گذاشت؟
پیدایش اندیشه های چپ در ایران با “تجدد” و”مدرنیته” همراه است و این دو را نمی توان از هم جدا نمود و نهضت تجدد خواهی ایرانیان در واقع پس از شکست های سنگین ایران از روسیه شروع می شود. جنگ هایی که با تصمیم فتحلیشاه قاجار  و با تحریکات مراجع بزرگ مذهبی شیعه و صدور فتوای جهاد توسط آنها و علیرغم میل عباس میرزا ولیعهد و برخی از رجال خوشفکر و اصلاحگر نظیر قائم مقام فراهانی شروع شده و منجر به از دست رفتن شهرهای بزرگ شمالی ایران و پذیرش معاهدات خفت باری می شود.