Friday, July 19, 2019

یک زبان با سه نام: فارسی، دری و تاجیکی - نجم کاویانی



یک زبان با سه نام: فارسی، دری و تاجیکی
نجم کاویانی
آیا دری متفاوت از فارسی است؟ و آیا تاجیکی زبان مستقلی است؟ وقتی سیاست روز غلبه یابد و تاریخ و زبان‌شناسی به هیچ گرفته شود یک زبان ناگهان می‌شود سه زبان.
در پی تغییر عنوان صفحه “بی بی سی افغانستان” در فیسبوک به “بی بی سی دری”، بحث درباره زبان در میان فارسی زبانان گرم شده است. به این خاطر، مقاله زیر را آقای نجم‌الدین کاویانی، ادیب و فرهنگ‌پژوه افغان، برای نشر در اختیار ما گذاشته است. مقاله در اصل فصل پنجم کتاب  “سرگذشت زبان فارسی در صد سال پسین در افغانستان و تاجیکستان و چند مقاله­‌ی دیگر” (نشر کتاب فروغ، کلن، چاپ دوم، تابستان ۲۰۱۶ − مقاله از صفحه ۱۶۵ تا ۱۸۱) اثر ایشان است. تمرکز مقاله بر روی تلاش برای جدا کردن دری و فارسی از یکدیگر است.
دولت محمد ظاهرشاه (١٣١٢-١٣۵٢خ/۱۹۳۳-۱۹۷۳م)، در سال‌های آغازین دهه‌ی چهل خورشیدی نام زبان را از “فارسی” به “دری” تغیـیر داد و آن را به همین نام در قانون اساسی سال ١٣۴٣خ/ ۱۹۶۴م کشور درج کرد. در پی این تغییر نام‌، گروه‌هایی ادعای متفاوت و متمایز بودن زبانِ دری از فارسی را کردند و هنوز هم می‌کنند. پس پرسش این است که به راستی فارسی و دری زبان‌های متفاوت و متمایز از هم هستند؟
در این نوشته کوشش شده است که بر پایه متن‌های تاریخی کهن و نظریه‌های کارشناسان زبان به پرسش بالا پاسخ داده شود.
پیش از سال ١٣۴٣خ/ ۱۹۶۴م، زبان را هم در رسمیات و هم در کوچه و خانه به نام فارسی می‌نامیدند. در زیر به چند نمونه اشاره می‌کنم.
در روی جلد کتاب‌های درسی که در دوره‌ی امیرحبیب‌الله (١٢٨۰- ١٢۹٧خ/١۹٠١-١۹١۹م) و امیرامان‌الله (١٢۹٧- ١٣۰٧خ/١٩١٩-١٩٢٩م) چاپ شده “فارسی” و “قرآت فارسی” نوشته شده بود و نه دری. نگارنده به خاطر دارد که در روی جلد کتاب‌های مکتب‌ها و لیسه‌های افغانستان پیش از سال ١٣۴٣خ/ ۱۹۶۴م نیز “قرائت فارسی” نوشته شده بود و معلم آن را نیز معلم فارسی می‌نامیدیم. نام زبان در صفحه‌های نشریه شمش‌النهار (۱۸۷۳-۱۸۸۷م)، سراج‌الاخبار (۱۹۱۱- ١۹١٨م) و امان افغان (۱۹۲۰-۱۹۲۹م) فارسی نامیده شده. در یک جمله نام زبان در همه‌ی اسناد رسمی، قراردادها، معاهده‌ها، پیمان‌ها و فرمان‌های دولت فارسی بود نه دری.[1]
در فرمان‌محمد ظاهرشاه (١٣١۵خ/١٩٣٧م) که در راستای تعمیم زبانِ پشتو منتشر شده بود، واژه “فارسی” به کار برده شده بود، نه “دری”. در بخش از این فرمان می‌خوانیم: “در مملکت عزیز ما از طرفی زبانِ فارسی مورد احتیاج بوده … اراده فرموده‌ایم همچنان که زبانِ فارسی در داخل افغانستان زبانِ تدریس و کتابت است، …”[2]

منطقه فوق سری ۵۱ - بشقاب پرنده، موجودات فرازمینی و هشدار ارتش آمریکا


منطقه 51 صحرای نوادا

منطقه فوق سری ۵۱

نیروی هوایی آمریکا از مردم خواسته است تا از نزدیک شدن به محوطه موسوم به منطقه ۵۱، یک منطقه نظامی فوق سری در ایالت نوادا خودداری کنند.

به گزارش بی بی سی، چرا گروهی از مردم روی این منطقه حساسند و دلیل این حساسیت چیست؟ این گروه از افراد معتقدند موجودات فرازمینی، در این محل حضور دارند و بشقاب پرنده‌های سقوط کرده در پایگاه نظامی منطقه نگه‌داری می‌شوند.

نزدیک به یک و نیم میلیون نفر روی فیسبوک به دعوتی پاسخ مثبت داده‌اند که قرار است طی آن جمعیت انبوهی وارد این پایگاه فوق سری شود.

دولت آمریکا تا سالیان سال منکر وجود منطقه ۵۱ بوده است.

بانیان این رویداد در فیسبوک از مردم دعوت کرده‌اند تا ۲۰ سپتامبر جلوی این محوطه تجمع کنند و از آنجا وارد پایگاه شوند.

اما سخنگوی نیروی هوایی آمریکا در این زمینه هشدار داده و به واشنگتن پست گفته است مقام‌های مسئول از چنین دعوتنامه‌ای درفیسبوک با خبر هستند.