Monday, February 25, 2019

انقلاب گذشته به چه معنایی آینده ماست؟




انقلاب گذشته به چه معنایی آینده ماست؟
محمدرضا نیکفر
در برابر این پرسش قرار گرفتم که اگر با شناخت نظری کنونی به دوره انقلاب برگردم، چه می‌کنم و به دیگران می‌گویم چه کنند. تلاشی برای پاسخ به این پرسش سخت.
پرسش این است که: اگر در دوره انقلاب آگاهی و تجربه امروزین را داشتم، چه می‌کردم؟ این بازگشت به گذشته، شاید خیالی توصیف شده‌ و تصور  شود که بازبینی خیالین چیزی یکسر متفاوت از تحلیل‌های رایج درباره انقلاب باشد. اما چنین نیست. در نوشته‌ها و بحث‌‌‌های ما انقلاب به عنوان «گذشته معاصر» (اصطلاح راینهارت کوزلک، فیلسوف تاریخ) حضور دارد، همچون رخدادی که در شعاع تأثیر مستقیم آن قرار داریم و می‌توانیم با اگر و مگر درباره آن صحبت کنیم.
انقلاب رخدادی مربوط به گذشته نیست و یا، بنابر اشاره‌ای که شد، تنها گذشته معاصر ما نیست؛ به آینده ما نیز تعلق دارد. و این آینده به عنوان طرح، به عنوان «افق انتظار» (باز هم اصطلاحی از کوزلک) جهت تخیل و آرزو و کنش کنونی ما را هم تعیین می‌کند. بر این پایه من به موضوع عمدتاً از این زاویه می‌پردازم که انقلاب گذشته به چه معنایی آینده ماست.