Sunday, November 4, 2018

علت انقلاب، حکمت انقلاب


علت انقلاب، حکمت انقلاب

محمدرضا نیکفر - تربیون زمانه
این متن سخنرانی‌ای است ایراد شده در جلسه‌‌ای به دعوت “انجمن آزادی اندیشه” به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب (پاریس، ۲۷ اکتبر ۲۰۱۸).

این جلسه در پاریس برگذار می‌شود، شهری با سنت انقلابی، کانون یک انقلاب دوران‌ساز، انقلاب کبیر فرانسه. من عنوان سخنرانی خود را، «علت انقلاب، حکمت انقلاب»، برگرفته‌ام از بحث‌هایی درباره رخداد تاریخی ۱۷۸۹،  آن هم در دوره اندکی پس از بروز آن.
مشهور است که فرانسوی‌ها انقلاب کردند، اما آلمانی‌ها درباره آن اندیشیدند. یک کانون مهم اندیشه در این باره گرد ایمانوئل کانت شکل گرفت، ایده‌های این کانون به هگل منتقل شدند، و از آن طریق به مارکس و مارکسیسم. البته فرانسوی‌ها به درستی می‌توانند بگویند که نطفه فکر، فرانسوی است: اصل ایده در «قرارداد اجتماعی» ژان−ژاک روسو پروریده شده. اما ما از این بحث با همه جذابیتش درمی‌گذاریم، چون داستانی طولانی است.